Concerta: Ne İşe Yarar, Nasıl Kullanılır?

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite

Concerta, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda kullanılır. Altı yaşından yetişkinliğe, altmış beş yaşına kadar reçete edilebilir. Bu kişiler odaklanmakta, yerinde durmakta ve dürtülerini (aklına eseni hemen yapma isteğini) tutmakta zorlanır. Bu durum ne bir tembellik ne de zekâ sorunudur; kimsenin suçu da değildir.

Odaklanmaya yardım eder

İlaç, beynin yeterince çalışmayan bölümlerini harekete geçirir. Böylece dikkat süresi uzar, odaklanmak kolaylaşır, aklınıza eseni hemen yapma isteği ve aşırı hareketlilik azalır. Amaç kişiyi değiştirmek değil, ödevde, işte ve günlük hayatta daha rahat etmesini sağlamaktır. Sabah alınan tablet, etkisini akşama kadar sürdürür.

Tedavinin bir parçası

Concerta tek başına sihirli bir çözüm değildir. Genellikle psikolojik, eğitsel ve sosyal desteği de içeren bir tedavi programının parçası olarak verilir. Bu rahatsızlığı tamamen ortadan kaldırmaz ama doğru programla yönetilebilir hale getirir. Reçeteyi yalnızca bu alanda deneyimli bir hekim yazabilir.

Günde bir kez, sabahları

Concerta her gün yalnızca bir kez, sabahları alınır. Sabah alındığında etkisi akşama kadar sürer. Dozu ve kaç tablet alacağınızı doktorunuz belirler. Bunu kendi başınıza artırmayın. Bir günde alınabilecek en yüksek doz, altı ile on iki yaş arası çocuklarda elli dört, ergenlerde ve yetişkinlerde yetmiş iki miligramdır.

Başlangıç dozu

Daha önce Concerta kullanmayan ya da başka bir uyarıcı ilaçtan geçen çocuk ve ergenlerde başlangıç dozu, her sabah bir tane on sekiz miligramdır. Yetişkinlerde on sekiz ile otuz altı miligram arasında başlanır. Doz, ilaca verdiğiniz yanıta göre doktorunuzca ayarlanır. Bir aylık kullanımdan sonra kendinizi iyi hissetmiyorsanız doktorunuzla konuşun.

Nasıl yutulur?

Tableti bütün olarak, bir bardak su ile yutun. Çiğnemeyin, kırmayın, ezmeyin; çünkü ilacın yavaş yavaş salınmasını sağlayan özel yapı bozulur. Yemekten önce ya da sonra alabilirsiniz. Dışkıda tablet kabuğunu görürseniz telaşlanmayın, bu normaldir. Şişedeki nem çekici paketi sakın yutmayın. Yutmakta zorlanıyorsanız doktorunuza söyleyin.

Unutursanız ve bırakırken

Dozu almayı unutursanız bir sonraki dozun zamanını bekleyin; unuttuğunuzu telafi etmek için asla çift doz almayın. İlacı birdenbire bırakmayın, belirtiler geri gelebilir ve ruhsal çöküntü yaşanabilir. Doktorunuz dozu kademeli azaltmak isteyebilir. Fazla aldıysanız hemen doktora ulaşın ya da ambulans çağırın. Ne kadar aldığınızı söylemeyi unutmayın.

İçerik maddelerine alerji

İlacın içindeki maddelerden herhangi birine alerjiniz varsa kullanmayın. Alerji belirtileri deride döküntü, kaşıntı, yüzde, dudakta ya da dilde şişme ve nefes almada güçlüktür. Bunlardan birini fark ederseniz ilacı bırakıp hemen acile gidin.

Kalp, damar ve yüksek tansiyon

Kalp krizi, düzensiz kalp atışı, kalp yetmezliği ya da doğuştan kalp hastalığı varsa kullanmayın. İnme, damar şişmesi (anevrizma) gibi beyin damarı sorunlarında ve çok yüksek tansiyonda da kullanılmaz. İlaç kalp hızını ve tansiyonu yükseltebilir.

Göz tansiyonu, tiroid ve ruhsal hastalıklar

Göz tansiyonu (glokom), böbreküstü bezi tümörü (feokromasitoma), aşırı çalışan tiroid bezi ya da iştahsızlıkla giden yeme bozukluğu (anoreksiya nervosa) varsa kullanılmaz. Şiddetli depresyon, intihar düşüncesi, aşırı coşku hali (mani) veya şizofreni gibi ağır ruhsal durumlarda da kullanılmaz. İlaç bu sorunları kötüleştirebilir.

Depresyon ilacı (MAOİ) kullananlar

Depresyon tedavisinde kullanılan, monoamin oksidaz inhibitörü adlı bir ilaç alıyorsanız ya da son on dört gün içinde aldıysanız Concerta kullanmayın. İkisi birlikte tansiyonun ani ve tehlikeli biçimde yükselmesine yol açabilir.

Yan etkilerin hepsi herkeste görülmez ve çoğu hafiftir. Gelin hangileri normal, hangilerinde doktora haber vermek gerekir, birlikte bakalım.

Baş ağrısı, sinirlilik, uykusuzluk

Her on kişiden en az birinde baş ağrısı, sinirlilik ve uykuya dalmakta güçlük görülebilir. Bunlar çoğu zaman hafiftir. Uyku sorunu yaşamamak için ilacı akşam değil, sabahları alın. Dozu kendiniz değiştirmeyin; şikâyetleriniz sürüyor ya da rahatsız ediyorsa doktorunuza söyleyin. Bu şikâyetler endişe verici olsa da genellikle tehlikeli değildir.

İştahsızlık, ağız kuruluğu, mide ve çarpıntı

Sık görülen yan etkiler arasında iştah azalması, ağız kuruluğu, mide ağrısı, bulantı, baş dönmesi, hızlı kalp atışı (taşikardi) ve yüksek tansiyon var. Ayrıca diş gıcırdatma (bruksizm) ve panik hissi de olabilir. Kalp çarpıntısı ya da ruh hali ve kişilik değişikliği fark ederseniz hemen doktorunuza haber verin.

Daha az görülenler ve uyarı belirtileri

Daha az görülen yan etkiler arasında göz kuruluğu, kabızlık, titreme ve kas ağrısı var. Asıl dikkat edeceğiniz belirtiler şunlardır: kendini öldürmeyi düşünmek, olmayan şeyleri görmek veya duymak (psikoz), kontrolsüz hareketler ve konuşmalar (Tourette sendromu). Böyle bir şey olursa ilacı bırakıp hemen doktorunuza ya da acile başvurun.

Nadir ama ciddi etkiler

Çok az kişide aşırı coşku ve kontrolsüz davranış (mani), nöbet, kalp krizi, kan hücrelerinde azalma ve ağır karaciğer sorunu gibi ciddi etkiler görülür. Bu yüzden doktorunuz sizi düzenli kontrol eder. Açıklanamayan bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, konuşma güçlüğü ya da iki saatten uzun süren ereksiyon olursa vakit kaybetmeden acile gidin.

Antidepresanlar ve diğer ilaçlar

Başlamadan önce kullandığınız tüm ilaçları doktorunuza söyleyin. Antidepresanlarla birlikte alınınca serotonin sendromu (beyinde tehlikeli serotonin artışı) görülebilir. Tansiyonu etkileyen soğuk algınlığı ilaçlarını ise eczacınıza sorarak alın. Kan sulandırıcılar ve epilepsi ilaçları da dikkat ister.

Alkol ve yiyecek

Concerta kullanırken alkol almayın; alkol yan etkileri şiddetlendirebilir. Bazı yiyecek ve ilaçların da alkol içerebileceğini unutmayın. Tableti aç ya da tok karnına alabilirsiniz. Alkol veya ilaç bağımlılığı geçmişiniz varsa doktorunuza mutlaka söyleyin.

Hamilelik ve emzirme

Concerta gerekli olmadıkça gebelikte kullanılmamalıdır. Hamileliğin ilk üç ayında kullanılırsa kalp bozukluğu riskinde küçük bir artış göz ardı edilemez. Hamileyseniz ya da planlıyorsanız doktorunuza söyleyin. Anne sütüne geçtiği için emzirme kararını doktorunuz verir.

Nöbet, tik, büyüme ve araç kullanımı

Nöbet geçirdiyseniz veya tikleriniz (tekrarlayan kontrolsüz seğirmeler) varsa doktorunuza söyleyin. Bir yıldan uzun kullanımda bazı çocuklarda boy uzaması ve kilo alımı yavaşlayabilir; doktor boy ve kiloyu düzenli izler. Baş dönmesi ya da bulanık görme olursa araç kullanmayın.

Jenerik ilaçlar, orijinal ilaçla aynı etken maddeyi içerir. Concerta'nın etken maddesi metilfenidattır. Türkiye'de muadili olarak Konsenidat bulunur. Ancak tabletin salım sistemi ve yardımcı maddeler farklı olabilir. Bu fark küçük görünse de tedavinizi etkileyebilir. Bu yüzden ilacı değiştirmeden önce mutlaka doktorunuza danışın. Eczanede size başka bir marka önerilirse de aynı kuralı hatırlayın.

Konsenidat 36 mg uzatılmış salımlı tablet

Teva İlaçları San. ve Tic. A.Ş.. Aynı etken madde (metilfenidat). Salım sistemi ve yardımcı maddeler farklı olabilir; geçişe doktor karar vermelidir

Bu videodaki bilgiler Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu onaylı kullanma talimatına dayanıyor, ama tedavi kararlarını mutlaka doktorunuzla birlikte alın. Dozu kendiniz değiştirmeyin.